گام صدا محدودهای از نتها و زیر و بمیهاست که گلوی ما میتواند بدون مشکل و فشار، به راحتی در آن ناحیه صدا تولید کند و برای هر کس متفاوت است. میزان زیر و بمی صدا اغلب توسط عوامل فیزیولوژیکی مختلفی مثل قد، وزن و سن تعیین میشود. شناخت محدوده زیر و بمی یا همان گام برای داشتن صدایی مناسب، رسا و البته گوشنواز از نظر خوانندگی بسیار ضروری است. به همین خاطر در این مطلب قصد داریم درباره گام صدا در خوانندگی توضیحی جامع در اختیارتان قرار دهیم. اگر شما هم دوست دارید بدانید چطور میتوان گام صدای خود را پیدا کرد، تا پایان محتوا همراه ما شوید.
گام صدا چیست؟
به بیان علمی و ساده، هر چیزی که به طور منظم بلرزد و بتواند تعداد منظمی ارتعاش در ثانیه ایجاد کند، دارای زیروبمی یا گام صداست. سیم گیتار، خط کش، زنگوله و… همگی صداهای زیر و بم منظم تولید میکنند. تارهای صوتی ما انسآنها نیز این کار را انجام میدهد. با توجه به اینکه تارهای صوتی هر کدام از ما با دیگری تفاوتهای جزئی دارد، به همین خاطر هر کدام از ما زیر و بمی یا گام صدای خاص خود را داریم. برای خواننده شدن نیازی نیست که از گام صدای دیگر خوانندگان تقلید کنیم، بلکه تنها کافیست گام صدای خود را پیدا کرده و آن را تقویت کنیم. شناخت صدا برای خوانندگی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. در بخش بعد بیشتر درباره این اهمیت توضیح خواهیم داد.
دلیل اهمیت شناخت گام صدا چیست؟
چرا شناخت صدا برای خوانندگی اهمیت دارد؟ جواب آن ساده است؛ زیرا باعث میشود صدای خوبی داشته باشند. هر چه خوانندهای بهتر بتواند زیر و بمی صدای خود را بشناسد و در محدوده آن به درستی گام را تغییر دهد، صدای دلنشینتری خواهد داشت. به زبان کمی فنیتر، اگر بخواهیم از اهمیت گام صدا در خوانندگی بگوییم، شناخت این گام در مرحله اول باعث میشود خواننده بتواند به بهترین شکل ملودی را با نتهای درست اجرا کند، هارمونی را به خوبی رعایت کند و البته با صدای ساز یا سازها به بهترین شکل هماهنگ شود. به همین خاطر شناخت گام صدا باید در اولویت هر خواننده حرفهای باشد.
مزایای شناخت گامها در خوانندگی
شناخت گام صدا در خوانندگی به جز مواردی که گفتیم دارای یک سری مزایای مشخص است که بهتر است آنها را بشناسید:
افزایش کیفیت اجرا: داشتن صدایی دقیق و واضح برای اجرای قطعات موسیقی با کیفیت بالا ضروری است. خواندن روی گام اصلی نهتنها باعث هماهنگی و تقویت صدا، بلکه باعث گوشنوازتر شدن اجرا نیز میشود.
افزایش هماهنگی موسیقایی: خوانندگانی که میتوانند زیر و بمی دقیق صدای خود را بشناسند و اجرا کنند، باعث افزایش هماهنگی موسیقایی بهتری میان صدای خود و سازهایی که آن را همراهی میکنند، میشوند. هماهنگی در خواندن و نواختن برای اجراهای گروهی بسیار مهم است و شناخت زیر و بمی صدا به خوانندگان کمک میکند تا این هماهنگی را به بهترین درجه برسانند.
افزایش قدرت بداههخوانی: خوانندگانی که گام و زیر و بمی صدای خود را به خوبی میشناسند، در بداههخوانی نیز بسیار قدرتمند خواهند شد. افزایش قدرت بداههخوانی نیز به خواننده کمک میکند تا بهتر بتواند انواع ملودی و هارمونی جدید مدنظرش را خلق کرده و حتی گستره صدای خود را افزایش دهد.
درک بهتر موسیقی: در نهایت شناخت بهتر گام و زیر و بمی صدا به خوانندگان کمک میکند تا موسیقی را بهتر درک کرده و وارد دنیای حرفهای خوانندگی شوند. شناخت گامها، آکوردها و توالیهای هارمونیک از مهمترین این موارد است.
روشهای پیدا کردن گامهای صوتی در خوانندگی
برای پیدا کردن گامهای صوتی، خوانندگان از روشهای مختلفی استفاده میکنند. با این که هر کدام از این روشها مزایا و معایب خاص خود را دارد، اما بهترین روش پیروی از متد اصولی آن است. در ادامه این اصول را به شما توضیح خواهیم داد:
ابتدا نتی را که میخواهید بخوانید انتخاب کنید: برای اینکه بدانید واقعا گام صدای شما کدام است، یک نت دلخواه انتخاب کنید و مطمئن شوید هنگام ادای آن، به حنجره شما فشاری وارد نمیشود و به اصطلاح در اجرای آن راحت هستید. سعی کنید نتهایی که خواندن آن برای شما سخت است را در ابتدای کار ادا نکنید. فقط مواردی که با آن راحت هستید را در اولویت قرار دهید.
نت انتخاب شده را با پیانو، گیتار یا هر سازی که مدنظرتان است بخوانید: برای این کار ابتدا مطمئن شوید ساز شما کوک است. سپس نت یا نتهای مدنظر را با ساز مورد نظر چندین بار بخوانید، ضبط کنید و گوش دهید تا گام صدای خود را بهتر و بهتر تشخیص دهید. یادتان باشد در تمام مدت نباید به گلوی خود فشار آورید.
نت را در گامی بالاتر یا پایینتر بخوانید: بعد از اینکه موفق شدید نت مورد نظر را به خوبی در گام طبیعی اجرا کنید، وقت آن رسیده تا کمی آن را بالا یا پایین ببرید تا محدوده صدایتان را به خوبی تشخیص دهید. این کار به شما کمک میکند تا جزئیات دقیق بالا و پایین رفتن صدا یا همان زیر و بمی را بهتر متوجه شوید. در این مرحله اگر متوجه شدید صدای شما کمی بمتر از نت اصلی است، باید آن را کمی بالاتر ببرید و اگر حس کردید کمی زیر است (نسبت به نت اصلی)، باید آن را کمی پایین بیاورید.
تمرینهایی برای تقویت و کنترل گام صدا
بعد از پیدا کردن گام صدا در خوانندگی نوبت به تقویت و کنترل آن میرسد. مشهورترین این تمرینها با نام تمرینات شنیداری، تمرینات تنفسی و گرم کردن صدا شناخته میشود. هر کدام از این موارد را در ادامه توضیح خواهیم داد:
- تمرینات شنیداری: تقویت مهارتهای شنیداری برای رسیدن به زیر و بمی مناسب ضروری است. خوانندگان باید بتوانند زیر و بمی صدای دیگر خوانندگان و خودشان را به خوبی گوش دهند و سعی کنند آن را تکرار کنند.
- تنفس و وضعیت بدن: تمرین تنفس دیافراگمی و البته داشتن وضعیت بدنی مناسب برای تمرین و تولید زیر و بمی دقیق صدا بسیار مهم است. کنترل تنفس به حفظ صدایی ثابت، روی گام و کنترل شده کمک میکند. همچنین وضعیت بدن مناسب تضمین میکند که تارهای صوتی و دیافراگم به طور بهینه عمل کنند.
- گرم کردن صدا: انجام تمرینات گرم کردن صدا به خوانندگان کمک میکند تا روی زیر و بمی صدای خود کنترل بهتری داشته باشند. اجرای گامها، آرپژها و ملودیهای ساده تمرینهای مفیدی برای تمرین زیر و بمی صدا هستند. تمرین مداوم به تقویت حافظه عضلانی کمک میکند و رسیدن به زیر و بمی صحیح را آسانتر میکند.
نظر میثم شکری ساز در مورد ابزارهای تشخیص گام صدا
دکتر میثم شکری ساز یکی از کارآفرینان موفق و از خوانندگان پاپ جوان کشورمان است که روی شناخت گام صدا در خوانندگی و تقویت اصولی آن تاکید زیادی دارد. ایشان معتقدند که برای وارد شدن در دنیای خوانندگی، اول از همه باید تکنیکها و اصول اساسی مرتبط با شناخت صدا برای خوانندگی را آموخت و تمرین کرد. او برخی از تجربیات و نظرات تخصصی خود را درباره ابزارهای تشخیص زیر و بم صدا و مسائل مرتبط با آن را به طور رایگان در اختیار ما گذاشته است.
آقای پارسا براساس تجربه بسیاری که در زمینه خوانندگی دارد، به این نتیجه رسیده است که با وجود تعداد زیادی اپلیکیشنها و ابزارهای پیشرفته برای یافتن گام صدا و تقویت آن، این توهم بهوجود آمده که دیگر نیازی به تمرینات اساسی نیست، اما واقعیت این است که بسیاری از این اپلیکیشنها قادر به تشخیص دقیق زیر و بم صدا نیستند و در برخی موارد، دچار خطاهایی اساسی میشوند. به همین خاطر نظر ایشان روی شناخت ابزارهای تشخیص گام صدا، ابزارهای تشخیص زیر و بمی و استفاده اصولی و درست از هر کدام است.
ابزارهای تشخیص گام صدا
آقای میثم شکریساز اشاره میکنند که علیرغم فراوانی اپلیکیشنها و نرمافزارهای موجود برای تشخیص گام صدا در خوانندگی، بسیاری از این ابزارها از دقت کافی برخوردار نیستند. از نظر ایشان این اپلیکیشنها با چالشهایی مثل تشخیص نتها با یک اکتاو بالا یا پایینتر از آنچه که باید باشند و عدم ثبت درست صدای افراد مواجه هستند. از نظر او، اگر قصد دارید از این ابزارها به صورت بهینه استفاده کنید بهتر است موارد زیر را که مورد تایید موزیسینهای حرفهای است نیز مد نظر داشته باشید:
Pitchreader.com: دکتر شکری ساز این وبسایت را یکی از دقیقترین ابزارها برای تشخیص زیر و بمی صدا میداند. از نظر او، کاربران میتوانند با استفاده از بخشهای مختلف این سایت، حرکت و بالا و پایینی صدای خود را ردیابی کرده و به شکل اصولی زیر و بمی آن را تشخیص دهند. عده زیادی از کاربران استفاده از این وب سایت را برای تشخیص زیر و بمی صدای خود رضایت بخش دانستهاند.
Piano Tuner: همچنین روی اپلیکیشن موبایل Piano Tuner تاکید زیادی دارد؛ چرا که آن را جزو بهترین اپهای تشخیص زیر و بمی و شناخت صدا برای خوانندگی در موبایل میداند. کاربران از حساسیت بالای این اپلیکیشن ابراز شگفتی کردهاند.
checkyourpitch.com: آقای دکتر شکری ساز، این وب سایت را یکی دیگر از ابزارهای مفید برای تشخیص گام صدا در خوانندگی معرفی میکند. جالب است بدانید زمانی که یک کاربر گزارشی از خطای محاسباتی در سیستم نمرهدهی این سایت داشت، تیم سازنده سریعا برای برطرف کردن آن نقص اقدام کرد و اکنون با کمترین خطا در حال تشخیص زیر و بمی صدای خوانندگان است.
ابزارهای تشخیص زیر و بم هارمونیک
بخش دیگری از ابزارهایی که آقای شکری ساز روی استفاده اصولی از آنها تاکید دارد، ابزارهای تشخیص زیر و بم هارمونیک صدا و صدای چندگانه (Polyphonic) است. نرمافزارهای مورد تایید ایشان شامل deCoda و Melodyne است که قادرند برای تحلیل چندین زیر و بم همزمان به کار روند. از سویی نرمافزارهای دیگری نیز مثل Transcribe و Sonic Visualizer وجود دارند که برای تحلیل دادههای خام بسیار مفید هستند.
دکتر شکری ساز تاکید دارد که هر چند این تجزیه و تحلیل به راحتی انجام نمیشود، اما استفاده از این ابزارها خالی از لطف نیست. به طور کلی، تاکید دارد که نحوه استفاده از ابزارهای تشخیص زیر و بم باید به دقت انجام شوند و هر فرد باید ابزارهای مناسب و دقیق مورد نظر خود را برای تشخیص صدا در کنار بهبود مهارتهای شنیداری به کار ببرد.
سخن پایانی
شناخت گام صدا در خوانندگی اهمیت بسیار زیادی دارد. زمانی یک شخص میتواند خواننده خوبی شود که بتواند گام صدای خود را بشناسد، از زیر و بم آن آگاه باشد و به خوبی آن را با دیگر صداها مثل صدای انواع ساز و دیگر خوانندگان هماهنگ کند. با اینکه ابزارهای زیادی برای تشخیص گام و زیر و بمی صدا وجود دارد، اما باید به طریق اصولی با آن آشنا شد.
شناخت صدا برای خوانندگی از این جهت اهمیت دارد که میتواند باعث افزایش کیفیت صدای خواننده، افزایش قدرت کنترل آن و البته افزایش توان بداههنوازی و ساخت انواع ملودی و هارمونی شود. در پایان امیدواریم مطالب گفته شده برای شما مفید بوده باشد.